artikel foto

"Nee" is ook een antwoord

Muriel (32, verpleegkundige) heeft oprecht plezier in het mensen naar de zin maken. Haar collega's zijn ook dol op haar. Omdat ze aangeeft dat ze nogal moe van haar werk is vraag ik haar haar werkdag te beschrijven. Deze ziet er ongeveer zo uit...

In het ziekenhuis aangekomen zwaait Muriel in het voorbijgaan naar de receptioniste en roept "druk gehad?". Eenmaal op de afdeling heeft haar collega de zorg voor een terminale patiënte die volledig ADL afhankelijk is. Ze vraagt of je haar kan ondersteunen in de zorg voor deze patiënte en helpt een andere collega op de gang met het verrijden van een bed.

In het restaurant eet Muriel even snel een soepje. Ze neemt ook gelijk een broodje voor haar collega mee die nog een patiënt van het OK-complex moest halen. Tijdens haar lunch wordt ze nog een keer weggeroepen om naar de apotheek te lopen omdat de cytostatica voor patiënt Pieterse klaar is. Het levert nogal wat gemopper op van de arts omdat hij graag wil dat de kuur binnen de dienst van de arts toegediend is...

Muriel trekt zich dit soort reacties enorm aan. Ze wil niemand teleurstellen en doet zo haar best. Aan het eind van de dag is ze afgemat.

Herkenbaar? In mijn werk kom ik veel zorgprofessionals tegen die het anderen graag naar de zin maken en zich heel flexibel en behulpzaam opstellen.

Wordt hen iets gevraagd dan zeggen zij zonder aarzelen toe. De ander helpen. Daar is niets mis mee, het hoort zelfs bij een zorgberoep. Wel wordt het een probleem als je onvoldoende in staat bent je grenzen aan te geven en nooit "nee" zegt. Dan loop je het risico dat "zorgen voor" ten koste gaat van jezelf en je eigen belangen.

Waarom is grenzen trekken toch zo moeilijk? Daar zijn verschillende verklaringen voor. Aan de ene kant zijn er mensen die uit schuldgevoel, uit angst of onzekerheid altijd nieuwe opdrachten aanvaarden. Ook al is het vaatje vol. Aan de andere kant zijn er mensen die standaard "ja" zeggen omdat ze lief en aardig gevonden willen worden of omdat ze zich verantwoordelijk voelen.

Geen van beide houdingen is verstandig. Op den duur krijg je het gevoel dat anderen te veel je leven bepalen. Geleidelijk neem je meer hooi op je vork tot het je teveel wordt. Je kunt niet meer genieten van wat je doet en holt achter de feiten aan.

Spring jij ook automatisch in de "helpstand"? Een paar tips om grenzen te stellen.

Tip 1: Onderzoek bij jezelf waarom je de behoefte hebt om de ander te helpen. De drang om te helpen is vaak al jong ontstaan. In de psychologie spreekt men van "primaire ikken". Mensen leren de wereld tegemoet te treden met die kanten van zichzelf die er het beste voor zorgen dat je krijgt wat je nodig hebt en geen pijn (lees afwijzing) ervaart. Wellicht ben jij ook opgegroeid met het idee te moeten voldoen aan verwachtingen van mensen uit je omgeving?

Vragen die je jezelf zou kunnen stellen zijn:

  • Wat heb je van huis uit meegekregen over aardig zijn?
  • Wanneer heb je iets gedaan voor een ander waar je eigenlijk geen zin in had? Hoe voelde dat?
  • Wat zoek je? Wil je echt graag helpen? Of ben je bang uit de gratie te vallen? Achterhaal waar je bang voor bent. Zodat je zelf bepaalt wat je wel of niet doet en je ervoor zorgt dat je daar een goed gevoel bij hebt.

Tip 2: Wacht niet tot anderen voor jou de grens trekken. Dat gebeurt namelijk niet. Je zal zelf op tijd "nee" moeten leren zeggen. Dat is heel moeilijk als dat niet je natuurlijke houding is. Maar let eens op anderen. Je hebt vast wel een collega die op een goede manier gewoon "nee" zegt. Hoe pakt hij/zij het aan? En wat is het effect op anderen? Gaat dit echt ten kosten van de relatie? In veel gevallen is dat niet zo.

Tip 3: Trap op de rem: Een hele praktische tip is om jezelf wat tijd te gunnen, als iemand je een verzoek doet. Mensen verwachten niet onmiddellijk antwoord als ze een verzoek doen. Zeg "Ik denk er over na, je hoort van me". Gun jezelf de tijd om na te denken en af te wegen.

Tip 4: Stel vragen als je een verzoek krijgt om een taak te doen. Juist in teams is het lastiger om een grens te stellen, het lijkt zelfzuchtig om dan "nee" te zeggen. Denk na over wat op jouw bord hoort op je werk en filter dan verzoeken van collega's. Wat is mogelijk voor je om te doen? Is het urgent wat moet gebeuren of kan het later? Stel dus vragen. Dit betekent niet dat je nooit wat over moet hebben voor anderen, maar dat je zorgvuldig omgaat met jezelf.

Lukt het in de praktijk niet om deze tips toe te passen? Als het je keer op keer niet lukt om nee te zeggen heeft waarschijnlijk een van je ikken het even van je overgenomen. In dit geval de pleaser. De pleaser richt zich op de wensen van de ander: is aardig, dienstbaar, geeft warmte en zorgt voor harmonie. Het is je pleaser die "ja" zegt, terwijl je "nee" zou willen zeggen.

Een boek dat ik in mijn praktijk vaak bespreek met cliënten is het boek "Ik ken mijn Ikken" (van Karin Brugman, Judith Budde, Berry Collewijn).

De schrijvers laten zien dat we allemaal bepaalde "ikken" in onszelf hebben. Het is gebaseerd op Voice Dialogue. Een toegankelijke methode om jezelf te leren kennen. De pleaser is een van de meest voorkomende ikken, naast de Pusher, de Rationele Denker en de Innerlijke Criticus.

Dit boek stelt al deze "ikken" aan je voor. Hoe ze zich in de praktijk gedragen. Dat je er plezier van kunt hebben. Waar ze je tegen beschermen, maar ook wat hun schaduwkant is. Google het boek "Ik ken mijn ikken" maar eens. Het is een luchtig boek dat bij tijd en wijle zelfs heel grappig is. Op een prettige manier krijg je inzicht in je gedrag en begrijp je waarom je reageert, denkt en voelt zoals je doet. De vragen en tips helpen je om je gedrag om te buigen. Ik wens je veel leesplezier en een grote glimlach toe!




Neem gerust contact op

Wil je overleg over een situatie of wil je meer informatie hebben over de diensten van Hellder in Zorg? Neem dan gerust contact op. Je kunt contact opnemen via onderstaand formulier of me bellen op 061304149. Doorgaans reageer ik binnen 24 uur op je bericht.

Contact gegevens

  • Locaties
  • Amsterdam
  • Amersfoort
  • Hilversum
  • Utrecht
  • Meer...
    • Mijn gespreksruimtes bevinden zich op de volgende locaties:

      Amsterdam, IJsbaanpad (A10)

      Amsterdam-Diemen (A10) Burgemeester Van Tienenweg 20

      Amersfoort, Arnhemseweg 6

      Amstelveen, Startbaan 8

      Baarn, Baarnsche dijk 4D

      Bilthoven, Frans Halslaan 68

      Bussum, Lindelaan 10

      Eemnes - Fluger Wakkerendijk 58

      Hilversum, Burgemeester Lambooylaan 18

      Naarden, Amsterdamsestraatweg 19

      Utrecht, Oorsprongpark 7, 3581 ET

      Zeist, Utrechtseweg 133

KvK: 67698522
BTW nummer: NL 173124574B01